Środki chemiczne wykorzystywane w dezynfekcji i sanityzacji 0

Środki chemiczne wykorzystywane w dezynfekcji i sanityzacji

 

Ważnym zagadnieniem dla przemysłu spożywczego jest kwestia wykorzystania środków chemicznych w procesach dezynfekcji i sanityzacji. Z jednej strony każdy technolog pracujący w zakładzie produkującym żywności zdaje sobie sprawę jak istotne jest zachowanie higieny produkcji będącej podstawą w systemach zapewnienia bezpieczeństwa żywności. W tym celu stosuje się różnego rodzaju substancje chemiczne dostępne na rynku. Z drugiej strony z ich stosowaniem wiążą się pewne zagrożenia. Największym zagrożeniem jest zanieczyszczenie chemiczne, którego skutkiem jest obecność środków wykorzystywanych do mycia i dezynfekcji w produkcie końcowym. Środki te często wykazują również wysoką aktywność chemiczną i mogą wpływać negatywnie na urządzenia i elementy linii produkcyjnych. Powyższe problemy sprawiają, iż niezwykle ważny jest dobór właściwych substancji wykorzystywanych do sanityzacji i dezynfekcji w pomieszczeniach produkcyjnych.

Dezynfekcja, a sanityzacja

W zależności od pożądanego efektu wyróżnia się dwa procesy mające wpływ na higienę produkcji. Dezynfekcja polega na eliminacji wszystkich mikroorganizmów znajdujących się na danej powierzchni z wyłączeniem form przetrwalnikowych. Oznacza to, iż dezynfekowany materiał będzie wolny od aktywnych form komórkowych mikroorganizmów, ale nie będzie jałowy. Sanityzacja z kolei polega tylko na znacznej redukcji ilości mikroorganizmów do poziomu uznawanego za bezpieczny czyli nie stanowiący zagrożenia dla jakości i bezpieczeństwa produktu. Najczęściej stosowanym procesem w zakładach produkujących żywność jest sanityzacja, którą powszechnie się stosuje w instalacjach w układzie otwartym.

Środki chemiczne wykorzystywane w procesach dezynfekcji i sanityzacji

Większość dostępnych komercyjnie preparatów do dezynfekcji i sanityzacji zawiera w składzie substancję aktywną odpowiedzialną za efektywność preparatu. Najpopularniejsze z nich zostaną omówione poniżej.

Podchloryny

Podchloryny to grupa związków nieorganicznych, która z uwagi na wysoką skuteczność i niską cenę jest powszechnie wykorzystywana do sanityzacji. Najczęściej stosowaną substancją czynną z tej grupy jest podchloryn sodu wykazujący silne właściwości utleniające. Podchloryny uszkadzają błonę komórką mikroorganizmów powodując śmierć komórki. Na to działanie odporne są jednak niektóre formy przetrwalnikowe.

Roztwory podchlorynów należy stosować na powierzchnie wolne od materiałów organicznych przy pH utrzymanym na poziomie 5-7, gdyż w takich warunkach efekt bakteriobójczy jest największy. Do wad stosowania podchlorynów zalicza się silne działanie korozyjne oraz negatywny wpływ na zdrowie człowieka i środowisko.

Dwutlenek chloru

Dwutlenek chloru jest silnie toksycznym wybuchowym gazem o pomarańczowozielonym zabarwieniu. Do dezynfekcji i sanityzacji stosuje się jego wodne roztwory, które są znacznie stabilniejsze i bezpieczne w użyciu. Zasada działania na mikroorganizmy jest taka sama jak w przypadku podchlorynów, od których różni się zdolnością niszczenia form przetrwalnikowych i rozkładaniem biofilmu. Wykazuje niższe działanie korozyjne, a także jest całkowicie biodegradowalny. Dwutlenek chloru z uwagi na to, iż nie może być przechowywany, musi być wytwarzany na miejscu.

 

Jodofory

Nazwą jodofory określa się grupę kompleksowych związków jodu z substancjami powierzchniowo czynnymi. Związki te posiadają zdolności bakteriobójcze, grzybobójcze i wirusobójcze chloranów, ale pozbawione są ich szkodliwego działania na zdrowie ludzi i zwierząt. Ich działanie polega na łączeniu się z białkiem posiadającym aminokwasy z grupą sulfhydrylową powodując w efekcie jego inaktywację. Jodofory są uznawane za bezpieczne dla zdrowia ludzi i zwierząt, nie powodują także skażenia środowiska. Mogą powodować trwałe zabarwienia na powierzchniach wykonanych z tworzyw sztucznych.

 

Kwas nadoctowy

Kwas nadoctowy to związek będący silnym utleniaczem wykorzystywany do dezynfekcji w przemyśle spożywczym i medycynie. Jego popularność wynika z bardzo silnego działania biobójczego na mikroorganizmy, a jednocześnie łatwości i bezpieczeństwa użycia. Podobnie jak wodne roztwory dwutlenku chloru posiada zdolność do usuwania biofilmu. Roztwory tego związku są bezpieczne dla zdrowia ludzi i zwierząt, a także są bezpieczne dla środowiska. Kwas nadoctowy ulega rozkładowi do kwasu octowego i tlenu więc w wielu przypadkach nie wymaga spłukiwania z czyszczonych powierzchni. Wykazuje działanie korozyjne.

Czwartorzędowe związki amoniowe

Czwartorzędowe związki amoniowe są substancjami o złożonej strukturze, w której cztery grupy organiczne są powiązane z atomami azotu. Preparaty na bazie tych związków wykazują działanie bakteriobójcze chociaż jest ono ograniczone zwłaszcza wobec bakterii gram ujemnych. W przeciwieństwie do wymienionych wcześniej substancji czwartorzędowe związki amoniowe wykazują świetne właściwości myjące, co zwiększa efektywność procesów sanityzacji i dezynfekcji. Działają drażniąco i mogą powodować reakcje alergiczne u osób narażonych na ekspozycję. Ulegają biodegradacji.

Dziedzina mikrobiologii przemysłowej zajmująca się procesami sanityzacji, dezynfekcji i sterylizacji jest dziedziną szybko rozwijającą się, w której priorytetem jest łatwa i szybka dekontaminacja, która jak w najmniejszym stopniu wpływa negatywnie na zdrowie człowieka i środowisko. Duże nadzieje pokłada się w nanotechnologii, która oferuje m. in. wykorzystanie do dezynfekcji nanocząsteczek wody zawierającej aktywne formy tlenu. Dotychczasowe badania wskazują na wysoką efektywność tej metody przy praktycznie zerowej toksyczności.

 

 

KOMENTARZE (0)

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy od home.pl