Kontakt z nami

Biuro Naukowo-Techniczne SIGMA
ul. Jeżycka 44a/5, 60-865 Poznań
(61) 624 27 22   info@bnt-sigma.pl

Karty Shewharta

Karty Shewharta w laboratorium badawczym


Dowiedz się w jaki sposób zbudować karty kontrolne ("karty Shewharta", "karty 3 sigma") oraz jak interpretować informacje płynące z oceny bieżącej i końcowej kart. Sprawdź, czy dla kontroli jakości metod w Twoim laboratorium lepszym rozwiązaniem będą karty kontrolne wykorzystujące mechanizm Kart Shewharta (zbudowane zgodnie z PN-ISO 8258 + AC1), czy też powszechnie stosowane karty kontrolne z granicami działania w odległości trzech odchyleń standardowych od linii centralnej.

 

Cel szkolenia: W trakcie szkolenia zostaną omówione rodzaje kart Shewharta najczęściej stosowane w środowisku laboratorium pracującego zgodnie z ISO 17025, kryteria jakościowe stosowane do oceny kart kontrolnych (zgodnie z normą "Karty kontrolne Shewharta"), zasady aktualizowania programu sterowania jakością badań na podstawie informacji płynących z kart kontrolnych i wyników udziału laboratorium w badaniach biegłości (zgodnie z dokumentami referencyjnymi Polskiego Centrum Akredytacji).

Adresaci szkolenia: Pracownicy laboratoriów zaangażowani w process tworzenia, prowadzenia i oceny statystycznej kart kontrolnych.


 
PLAN SZKOLENIA

1. Statystyka opisowa - opisywanie zbiorów danych, walidacja metody badawczej a kontrola jakości metod za pomocą kart kontrolnych

a) miary położenia i rozproszenia (średnia, mediana, rozstęp, odchylenie standardowe, wariancja)
b) poprawność a precyzja metody badawczej

2. Zastosowanie narzędzi statystycznych w pracy z kartami kontrolnymi

a) odrzucanie wartości odstających (test Dixona, Grubbsa, Doerffel'a)
b) porównywanie precyzji dwóch metod, porównywanie precycji metody między dwiema kartami kontrolnymi (test F-Snedecora)
c) porównywanie poprawności metody między dwiema kartami kontrolnymi (test t-Studenta)

d) badanie liniowości metody (współczynnik korelacji, współczynnik determinacji, odchylenie standardowe
    współczynnika nachylenia i współczynnika przesunięcia prostej)

3. Sterowanie jakością badań - wewnętrzne sterowanie jakością, zewnętrze sterowanie jakością

a) norma ISO 17025 oraz wytyczne PCA - program sterowania jakością badań
b) "tradycyjne" karty kontrolne (karty kontrolne z granicami działania w odległości 3 odchyleń standardowych)

  • budowa karty kontrolnej, zastosowanie, interpretacja
  • ocena bieżąca karty (kryteria normy "PN-ISO 8258 + AC1 - Karty kontrolne Shewharta" oraz kryteria Wheeler'a)
  • ocena końcowa karty kontrolnej (analiza statystyczna)

c) karty Shewharta i ich zastosowanie w laboratorium

  • karta kontrolna średniej w monitoringu próbki kontrolnej i próby ślepej
  • karta pojedynczych obserwacji w monitoringu odzysku
  • karta rozstępu w monitoringu podwójnych próbek kontrolnych i rzeczywistych
  • karta kontrolna zakresu roboczego metody
  • karta odchylenia standardowego
  • karty z zadanymi wartościami normatywnymi
  • karty bez zadanych wartości normatywnych

d) zewnętrzne sterowanie jakością badań

  • wytyczne EA-4/18:2010 oraz DA-05
  • badania biegłości - ustalanie poziomu i częstości uczestnictwa
  • obliczanie i interpretacja statystyk osiągnięć: z-score, z'-score, zeta-score, D, Ez+, Ez

 



PROGRAM SZKOLENIA I INFORMACJE ORGANIZACYJNE:
(kliknij zdjęcie poniżej, aby pobrać dokument pdf)

Kliknij, aby pobrać program szkolenia STEROWANIE JAKOŚCIĄ BADAŃ

 

 

CZĘSTO ZADAWANE PYTANIA

 

Czy każda karta kontrolna jest jednocześnie kartą kontrolną Shewharta?

Laboratoria akredytowane, jak również wiele przedsiębiorstw o charakterze produkcyjnym, stosuje na co dzień karty kontrolne zbudowane w następujący sposób: linia centralna (w środku wykresu liniowego), górna granica działania karty kontrolnej (w odległości trzech odchyleń standardowych od linii centralnej karty kontrolnej), dolna granica działania (w odległości trzech odchyleń standardowych od linii centralnej karty kontrolnej), czasami dodatkowe dwie linie – granice ostrzegawcze – w dwóch trzecich odległości między linią centralną karty a granicą działania. Tak zbudowana karta reprezentuje tylko jeden szczególny przypadek kart opisanych przez W.A. Shewharta – jest to tzw. karta pojedynczych obserwacji (karta kontrolna z zadanymi wartościami normatywnymi). Chociaż najczęściej stosowana karta (opisana powyżej) jest kartą kontrolną Shewharta (nie "kartą Schewarda" - często spotykany błąd), to jednak należy zachować daleko idącą ostrożność w stwierdzeniu, że w program sterowania jakością zbudowaliśmy zgodnie z normą „Karty Kontrolne Shewharta”. Po pierwsze, w wielu laboratoriach/ zakładach produkcyjnych, tak zbudowana kartę kontrolną wykorzystuje się do zobrazowania wartości średniej, a nie pojedynczego pomiaru (pojedyńczeń obserwacji). Po drugie, użytkownicy nie stosują na swojej karcie kontrolnej współczynników (mnożników) wskazanych w dokumencie „PN-ISO 8258 + AC1 - Karty kontrolne Shewharta”.

 

W monitorowaniu jakich procesów przydatna jest w laboratorium karta kontrolna?

Karty kontrolne stosowane są w przemyśle procesach, w których konieczne jest ciągłe monitorowanie niezmienności danego procesu. W laboratoriach badawczych, w szczególności w laboratoriach pracujących zgodnie z wymaganiami normy ISO/IEC 17025:2017/ laboratoriach akredytowanych, karty kontrolne stosowane są do bieżącej oceny i wykazywania niezmienności charakterystyki metody badawczej. Karta kontrolna informuje analityka o sytuacji nietypowej (badana próbka, próbka kontrolna znajduje się poza granica działania lub spełniony jest jeden ze szczególnych warunków opisanych w normie „PN-ISO 8258 + AC1 - Karty kontrolne Shewharta”), co może być konsekwencją uszkodzenia urządzenia pomiarowego lub np. zanieczyszczenia próbki/ standardu/ materiału kontrolnego. Prowadzona w laboratorium karta kontrolna (od mementu zakończenia walidacji lub sprawdzenia metody badawczej), będzie również dowodem braku niepożądanej, nadmiernej zmienności poprawności metody badawczej oraz dowodem braku niepożądanej, nadmiernej zmienności precyzji metody badawczej. Jeśli karta kontrolna stosowana była do nadzorowania poziomu sygnału generowanego przez próbkę ślepą (próbkę odczynnikową), niezmienność wartości średniej zakończonej karty kontrolnej w porównaniu do wcześniej karty kontrolnej, będzie dowodem na niezmienność w granicy wykrywalności i granicy oznaczalności metody badawczej.

 

Czy karty kontrolne Shewharta posiadają węższe granice działania od tradycyjnych kart kontrolnych?

Tak, karta kontrolna Shewharta (karta kontrolna w której granice działania wyznaczono w oparciu o mechanizm opisany przez W.A. Shewharta) będzie posiadała węższe granice działania w stosunku do kart z granicami działania „średnia plus/minus trzy odchylenia standardowe”. Karta kontrolna Shewharta jest więc bardziej wrażliwa na odchylenia niż standardowa karta kontrolna typu „trzy sigma”. Na karcie Shewharta częściej odnotujemy więc wartości odstające.

 

Czy laboratorium akredytowane jest zobowiązane do stosowania kart Shewharta?

Norma ISO/IEC 17025:2017, jak również dokumenty opublikowane przez Polskie Centrum Akredytacji, nie wymagają aby laboratoria akredytowane, lub starające się o akredytację, wdrażały w swoich działaniach karty kontrolne Shewherta. Laboratoria muszą jednak wdrożyć zasady sterowania jakością badań opisane w odpowiednim punkcie normy ISO 17025. Zdecydowana większość laboratoriów badawczych stosuje w swojej praktyce standardowe karty kontrolne, nie karty kontrolne Shewharta.

 

Jakie rodzaje kart kontrolnych Shewharta warto rozważyć do zastosowania w laboratorium?

Laboratorium w pierwszej kolejności powinno rozważyć wdrożenie w swoich działaniach następujących typów kart kontrolnych Shewharta:

  • Karta wartości średniej
  • Karta rozstępu
  • Karta odchylenia standardowego
  • Karta pojedynczych obserwacji

 

Kim był Walter Andrew Shewhart?

Walter Andrew Shewhart był fizykiem, inżynierem i statystykiem, często nazywany „ojcem statystycznej kontroli jakości”. To dzięki W.A Shewart’owi zawdzięczamy stosowane do dziś m.in. w nadzorowaniu procesów produkcyjnych oraz nadzorowaniu metod badawczych, karty kontrolne. Walter Andrew Shewhart ukończył University of Illinois. Później w 1917 uzyskał tytuł doktora fizyki na University of California w Berkeley. W.A. Shewhart pracował w laboratorium Bella od jego założenia w 1925 roku. W swojej pracy zawodowej W.A Shewhart starał się wskazać znaczenie redukcji zmian w procesie produkcji i uświadamiać współpracowników o tym, że ciągły proces regulacji zwiększa ilość zmian i obniża jakość (produktów, usług). Praca naukowa W.A Shewarta została podsumowana w jego książce „Economic Control of Quality of Manufactured Product” (1931). Zasady budowania i stosowania kart Shewharta możemy znaleźć w normie „PN-ISO 8258 + AC1 - Karty kontrolne Shewharta”.

 

 

 

 

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy od home.pl